سدیم دی کرومات
11,000,000 تومان
سدیم دیکرومات (Na₂Cr₂O₇) یک ترکیب معدنی با رنگ نارنجی تا قرمز تیره و دارای قدرت اکسیدکنندگی بالا است. این ماده در آب بهخوبی حل میشود و به دلیل پایداری مناسب، در بسیاری از فرایندهای صنعتی کاربرد دارد.
کاربردها:
آبکاری و فلزکاری بهعنوان اکسیدکننده
تولید رنگها و رنگدانهها
ساخت شیشه و سرامیک برای بهبود کیفیت و رنگ
چرمسازی
استفاده در فرمولاسیون مواد شیمیایی و آزمایشگاهها
Sodium Dichromate
کاتالوگ فنی و آموزشی
شناسه سریع: Na₂Cr₂O₇ | شماره کَس: 10588-01-9 (بیآب) | شماره کَس: 7789-12-0 (دیهیدرات) | نوع ترکیب: کروم ششظرفیتی (Cr(VI))
این کاتالوگ با هدف معرفی محصول، ارائه اطلاعات فنی پایه، مرور کاربردهای صنعتی و یادآوری الزامات ایمنی تهیه شده است. اطلاعات تجاری مانند گرید، بستهبندی، خلوص و موجودی باید بر اساس مشخصات واقعی هر بچ و برگه SDS/COA محصول تأیید شود.

معرفی و شناسنامه ماده دی کرومات سدیم
دی کرومات سدیم (Sodium Dichromate) یک نمک معدنی محلول در آب و از ترکیبات کروم(VI) است که معمولاً بهصورت جامد بلوری قرمز تا نارنجی دیده میشود. این ماده از مهمترین مواد پایه در زنجیره تولید ترکیبات کروم به شمار میرود و در برخی فرایندهای عملیات سطح، رنگزاها، کنترل خوردگی و کاربردهای فرایندی نیز مورد استفاده قرار گرفته است. [1,3,6]
| پارامتر | اطلاعات |
| نام فارسی | دیکرومات سدیم |
| نام انگلیسی | Sodium Dichromate / Sodium Bichromate |
| فرمول شیمیایی، فرم بیآب | Na₂Cr₂O₇ |
| CAS، فرم بیآب | 10588-01-9 |
| جرم مولی، فرم بیآب | 261.97 g/mol |
| فرمول شیمیایی، دیهیدرات | Na₂Cr₂O₇·2H₂O |
| CAS، دیهیدرات | 7789-12-0 |
| جرم مولی، دیهیدرات | 298.00 g/mol |
| EC Number | 234-190-3 |
| ظاهر معمول | جامد بلوری قرمز تا نارنجی |
| ماهیت شیمیایی | نمک کرومات/دیکرومات با کروم در عدد اکسایش +6 |
نکته فنی: در سفارشگذاری، فرم ماده و CAS متناظر را مشخص کنید. سدیم دیکرومات بیآب با فرمول Na₂Cr₂O₇ و دیهیدرات با فرمول Na₂Cr₂O₇·2H₂O دارای جرم مولی متفاوتاند و این تفاوت در محاسبات استوکیومتری و تهیه محلولها اهمیت دارد. [1,2,5]
ویژگیهای فیزیکی مهم
| ویژگی | فرم بیآب | دیهیدرات |
| جرم مولی | 261.97 g/mol | 298.00 g/mol |
| دمای ذوب/تغییر فرم گزارششده | حدود 356.7 °C | حدود 91 °C برای دیهیدرات |
| حلالیت در آب | بسیار محلول | بسیار محلول |
| نکته آموزشی : دیکرومات بهدلیل داشتن کروم در حالت اکسایش ، در واکنشهای اکسایش–کاهش یک اکسیدکننده مهم است. در محیط اسیدی، نیمواکنش کاهش یون دیکرومات بهصورت Cr₂O₇²⁻ + 14H⁺ + 6e⁻ → 2Cr³⁺ + 7H₂O نوشته میشود . شدت اکسیدکنندگی به محیط واکنش و بهویژه pH وابسته است. [1,5] | ||
ویژگی شیمیایی و کاربردها
چرا دیکرومات سدیم اکسیدکننده است؟
یون دیکرومات Cr₂O₇²⁻ یک گونه اکسیدکننده قوی است و میتواند در واکنشهای انتقال الکترون به گونههای کماکسایشتر کروم تبدیل شود. شدت اکسیدکنندگی آن به محیط واکنش، بهویژه pH و حضور گونههای واکنشدهنده، وابسته است. [1,5]
• رنگ شاخص ترکیبهای کروم(VI) به دلیل ویژگیهای الکترونی آنها قابل مشاهده است و دیکرومات سدیم معمولاً به شکل قرمز تا نارنجی دیده میشود. [3]
• حلالیت بالای آن در آب، استفاده از این ماده را بهعنوان منبع یونهای کروم(VI) در بسیاری از فرایندهای شیمیایی امکانپذیر میکند. [1,2]
• ماهیت اکسیدکنندگی، در عین فراهمکردن کاربرد صنعتی، دلیل اصلی ضرورت جداسازی آن از مواد قابلاحتراق و مواد کاهنده است. [5]
مهمترین حوزههای کاربرد
تولید ترکیبات کروم: یکی از مهمترین کاربردهای سدیم دیکرومات، استفاده بهعنوان ماده پایه یا حدواسط برای تولید سایر مواد و ترکیبات کروم است. [1,3,6]
عملیات سطح و کنترل خوردگی: در برخی فرایندهای پرداخت، پسیواسیون، پوششهای تبدیلی و سامانههای کنترل خوردگی فلزات کاربرد دارد. [3,6]
رنگزاها و نساجی: در برخی فرایندهای رنگرزی بهعنوان دندانه و نیز در بعضی فرایندهای اکسایشی مرتبط با رنگزاها استفاده شده است. [1,6]
پیگمنت و پوششها: در زنجیره تولید برخی رنگدانهها و ترکیبات کروماتی مورد استفاده قرار میگیرد؛ کاربردهای کروماتی در پوششهای ضدخوردگی نیز سابقه صنعتی دارند. [1,3,6]
چرم: در برخی روشهای قدیمی دوحمامی، سدیم دیکرومات پس از احیا به گونههای کروم(III) تبدیل میشد و محلولهای حاصل برای دباغی کرومی بهکار میرفتند؛ بنابراین نباید آن را بهعنوان عامل نهایی دباغی معرفی کرد. [6]
کاربردهای ثبتشده دیگر: در منابع، کاربردهایی مانند تصفیه آب، شیشه، چوب، سفیدکنندگی برخی مواد و تولید باتری نیز برای سدیم دیکرومات گزارش شدهاند؛ دامنه مصرف امروزی هر مورد به صنعت، کشور و الزامات ایمنی و زیستمحیطی وابسته است. [1]
حفاری و کاتالیز: ترکیبات کروم در برخی گلهای حفاری و فرایندهای کاتالیستی کاربرد داشتهاند و سدیم دیکرومات میتواند بهعنوان ماده اولیه یا حدواسط در زنجیره این ترکیبات مطرح باشد. [3,6]
| توجه درباره کاربرد برخی کاربردهای ترکیبات کروم(VI) در کشورها و صنایع مختلف به دلیل الزامات ایمنی و مقررات زیستمحیطی محدود یا مشمول کنترلهای قانونی هستند. برای کاربرد صنعتی، الزامات محل مصرف، مجوزها و آخرین مقررات محلی باید جداگانه بررسی شوند. [4] |
چگونه تولید میشود؟
نمای کلی فرایند: تولید صنعتی ترکیبات دیکرومات از سنگ معدن کرومیت آغاز میشود. در یک مسیر کلی، کرومیت در حضور مواد قلیایی در دمای بالا فرآوری شده و ترکیبات محلول کرومات تشکیل میشوند؛ این ترکیبات سپس در زنجیره تولید مواد کرومی، از جمله دیکروماتها، بهکار میروند. [3,6]
ایمنی، نگهداری و حمل
| خطر اصلی : دیکرومات سدیم یک ترکیب کروم(VI) بسیار پرخطر است. برای دیهیدرات در منابع تجاری، خطرات شامل اکسیدکنندگی، سمیت حاد، خورندگی شدید پوست و چشم، حساسیت پوستی و تنفسی، سرطانزایی، جهشزایی، سمیت تولیدمثلی، آسیب اندامهای هدف و سمیت شدید برای محیط زیست آبی گزارش شده است. ECHA نیز آن را از نظر سرطانزایی، جهشزایی و سمیت تولیدمثلی در فهرست مواد بسیار نگرانکننده قرار داده است. [4,5] |
خلاصه خطرات شناخته شده
• اکسیدکننده: از تماس ماده با مواد قابلاحتراق، مواد آلی و عوامل کاهنده جلوگیری شود. [5]
• خطر برای سلامت: مواجهه میتواند موجب مسمومیت حاد، سوختگی، حساسیت، آسیب تنفسی و عوارض مزمن شود؛ Cr(VI) با سرطانزایی، جهشزایی و سمیت تولیدمثلی مرتبط است. [3,4,6]
• تماس پوستی و چشمی: میتواند موجب تحریک، سوختگی، آسیب شدید و درماتیت تماسی آلرژیک شود؛ از تماس مستقیم جلوگیری شود. [3,5]
• مواجهه تنفسی: گردوغبار باید به حداقل برسد و کنترل مهندسی و تهویه موضعی مناسب در محل کار در نظر گرفته شود. [3,5]
• محیط زیست: از ورود ماده یا محلول آن به فاضلاب و محیط طبیعی جلوگیری شود؛ پسماندهای حاوی Cr(VI) باید طبق SDS و مقررات محل مدیریت شوند. [3,4]
اصول نگهداری
| موضوع | رویه پیشنهادی |
| ظرف | در بستهبندی اصلی و دارای برچسب مناسب، با درب محکم و سالم نگهداری شود. |
| محل | محیط خشک، خنک، دارای تهویه مناسب و دور از مواد ناسازگار و قابلاحتراق. [5] |
| تفکیک | از مواد کاهنده، مواد آلی و مواد قابلاحتراق جدا نگهداری شود. [5] |
| دسترسی | در محل کنترلشده و فقط برای افراد آموزشدیده و مجاز. |
| پسماند | مانند پسماند معمولی دفع نشود؛ مدیریت پسماند باید مطابق مقررات محل و دستورالعمل SDS انجام شود. |
حمل و برچسبگذاری
وضعیت حملونقل، کلاس خطر و شماره UN باید بر اساس فرم محصول، بستهبندی، غلظت و مقررات کشور مقصد و آخرین SDS تعیین شود. در این کاتالوگ از درج یک شماره حمل ثابت خودداری شده تا اطلاعات حمل با محصول واقعی اشتباه نشود.
در برخی SDSهای تجاری برای دیهیدرات، پیکتوگرامهای GHS03، GHS05، GHS06، GHS08 و GHS09 و سیگنالورد خطردرج شده است. عبارتهای خطر و الزامات حمل باید همیشه با SDS همان گرید و تأمینکننده تطبیق داده شوند. [5]
راهنمای فنی خرید و کنترل کیفیت
هنگام خرید دیکرومات سدیم چه مشخصاتی را بررسی کنیم؟
• فرم شیمیایی: بیآب یا دیهیدرات و CAS متناظر.
• خلوص/Assay: عدد و روش آزمون باید در COA مشخص باشد.
• ظاهر و وضعیت فیزیکی: بلور یا پودر، رنگ و نبود کلوخه یا آلودگی غیرعادی.
• ناخالصیهای بحرانی: بهویژه کلرید، سولفات، فلزات و مواد نامحلول، متناسب با کاربرد.
• اسناد: SDS، COA و در صورت نیاز CoO یا اسناد ردیابی بچ.
• شرایط نگهداری و تاریخ تولید/بازآزمون: بر اساس بستهبندی و مشخصات سازنده.
نمونه مشخصات یک گرید آزمایشگاهی تجاری
| شاخص | نمونه مشخصات ثبتشده توسط Merck/Sigma برای دیهیدرات ACS | منبع |
| فرمول | Na₂Cr₂O₇·2H₂O | [5] |
| CAS | 7789-12-0 | [5] |
| Assay | 99.5 تا 100.5% (iodometric) | [5] |
| pH | حدود 3.5 در 20 °C، محلول 100 g/L در آب | [5] |
| فرم | جامد / کریستال | [5] |
| دمای نگهداری | 2 تا 30 °C برای محصول مشخصشده | [5] |
سوالات متداول
آیا دیکرومات سدیم همان سدیم کرومات است؟
خیر. سدیم دیکرومات Na₂Cr₂O₇ و سدیم کرومات Na₂CrO₄ دو ترکیب متفاوتاند. هر دو Cr(VI) دارند، اما ساختار، خواص و رفتار شیمیایی یکسانی ندارند. [1]
چرا CAS دوگانه در کاتالوگ آمده است؟
زیرا فرم بیآب و دیهیدرات CAS متفاوت دارند.
آیا میتوان پسماند آن را مانند نمکهای عادی تخلیه کرد؟
خیر. پسماندهای Cr(VI) باید طبق SDS و مقررات مدیریت پسماند محل کار مدیریت شوند و ورود آنها به محیط زیست جلوگیری شود. [1,4]
آیا سدیم دیکرومات همان معرف متداول COD است؟
خیر. در روش استاندارد EPA 410.4 برای تعیین COD از پتاسیم دیکرومات (K₂Cr₂O₇) بهعنوان اکسیدکننده استفاده میشود؛ بنابراین نباید کاربرد COD را بهعنوان کاربرد مستقیم سدیم دیکرومات معرفی کرد. [7]
منابع و مراجع
[1] PubChem. Sodium Dichromate, CID 25408. National Center for Biotechnology Information (NCBI), PubChem. . https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/25408
[2] PubChem. Sodium Dichromate Dihydrate, CID 108005. National Center for Biotechnology Information (NCBI), PubChem. . https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/108005
[3] UK Health Security Agency (UKHSA). Sodium dichromate: general information. Updated 10 March 2025. . https://www.gov.uk/government/publications/sodium-dichromate-properties-and-incident-management/sodium-dichromate-general-information
[4] European Chemicals Agency (ECHA). Authorisation List / Candidate List information for Sodium dichromate, EC No. 234-190-3, CAS 10588-01-9 and 7789-12-0. https://echa.europa.eu/authorisation-list
[5] Merck / Sigma-Aldrich. Sodium dichromate dihydrate, for analysis EMSURE ACS, product 1.06336; و Sodium dichromate dihydrate, ACS reagent, ≥99.5%, product 398063. GHS. https://www.sigmaaldrich.com/US/en/product/mm/106336 | https://www.sigmaaldrich.com/US/en/product/sigald/398063
[6] NCBI Bookshelf / IARC. Chromium and Chromium Compounds. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519246/
[7] U.S. Environmental Protection Agency (EPA). Method 410.4, Revision 2.0. The Determination of Chemical Oxygen Demand by Semi-Automated Colorimetry. https://www.epa.gov/sites/default/files/2015-08/documents/method_410-4_1993.pdf
جویاشیمی | تأمین و توزیع مواد شیمیایی
www.jooyashimi.ir
| وزن بسته | 25 کیلوگرم |
|---|
اطلاعات فروشنده
- نام فروشگاه: ایران دوست
- فروشنده: ایران دوست
- هنوز امتیازی داده نشده است!
خرید نمک شکری صنعتی ۲۵ کیلویی + قیمت عمده امروز
محصولات مرتبط

نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.